start   malarstwo   grafika   rzeźba   widoki Warszawy   kronika wystaw   oprawa   konserwacja  

G a l e r i a   B e l l o t t o
M A R E K     S O Ł O W I E J
- pastele i oleje -

Pejzaż, olej na płótnie, 60 x 50 cm. 2012

Marek Sołowiej, pastelista ...


Marek Sołowiej received Grand Prix on 1st International Pastel Biennial Anno Domini 2002. The prize was awarded by a professional and international jury with an overwhelming number of voices. I must be added that the competition was numerous and keen which makes the prize even more worthy. But that is not all. It also proves that Sołowiej is a born pastelist enjoying his art. Being a pastelist is not a result of a preference for this technique colorire a secco, as Leonardo da Vinci defined it, because pastel, or to be more exact, a penchant for expression by means of it is more of a feature of character rather than just an artistic technique. Not without reason did great Anton Raphael Mengs call pastel paintings butterflies in the garden of arts, and beautiful savantes and men of letters of the Renaissance loved the brightness and fragility of pencils dipped in powder and praised them in their poems. For pastel, putting all its other obvious attributes aside, is above all the manifestation of what is nowadays very rare and consequently invaluable, namely good and even exquisite taste which goes far beyond the plane of painting. In this respect, the third of the great, Michael Angelo was right saying si dipingo con cervello, non con le mani – one paints with the mind, not with hands and certainly not with a set eye – hand. Good taste involves above all a particular way of thinking and feeling as well as a way of perceiving reality. Art is a choice from among a multitude of offered by reality impulses, but only those which the artist deems worthy of his or her attention. What is it to us that Sołowiej uses oil, distemper, gouache and sometimes combines all these techniques. Even if he does, he still thinks in terms of the pastel. Sometimes he goes so far that it becomes very difficult, especially in reproductions, to differentiate his oil and distemper from the pastel itself. What is more, all the effects obtained by an artist painting in oil can be obtained by means of pastel, while the reversal of this process would involve many difficulties as the subtlety of the pastel is impossible to imitate by means of other techniques. Sołowiej paints in cycles, approaching a problem in its two aspects, form and content. He examines their relation and looks for the ways of combining them into one artistic organism. Quite so – organism. Alive and therefore changeable, but melted into one by just one wish: so that the content becomes the form, because WHAT has become HOW and vice versa. This very dream of the avant-garde comes in Sołowiej’s case more and more often true. The world, however, and ourselves have a complex nature. Full of contradictions and hesitations, finding their reflection in every authentic and ambitious work of art, putting the authoritarian kind aside. Based on two rules: one of contrast, the other put forward by pseudoaerogite Dionize antagonistic linking of opposites. Sołowiej has chosen the latter possibility as it is closer to him because less or at least differently confrontational, regarded not as a battlefield, sharp clash of contradictory rights but rather quiet and focused discourse, full of ambiguities and question marks. It’s all but too understandable, as modern art is to a greater degree a field of posing questions rather than formulating definitive answers. Leonardo, Michelangelo, Mengs and contemporary art. Is Sołowiej then a modern or traditional artist? By all means a contemporary one. His way of thinking and communicating his ideas as well as doubts and dilemmas; he is a contemporary artist in his approach to the object he is concerned with and its transformation into a work of art, in treatment of light, in composition and finally in a vista method of work, so common among the innovators of the past age creating in feedback in which the effect influences the cause, paints in a constant dialogue with the emerging piece of art, which method lends the paintings a touch of freshness and spontaneity, if only apparent. Apparent because good improvisation must be thoroughly thought over and prepared. It must be meticulously done with truly Benedictine patience, as art is aslo, besides everything else, craftsmanship. And good craftsmanship inspires respect even among those who do not necessarily agree with the artist’s perception of art. Such are the artist’s paintings. Unconstrained but at the same time subjected to inconspicuous discipline because spread on a thick geometrical net, the construction of vertical divisions which have always been throughout the ages and cultures the expression of idealism and such approach to reality. The above mentioned net serves as a frame on which the artist spreads the tissue of his works which have postimpressionistic genesis with regard to the treatment of colour and light as the fundamental substance of painting. That impossible to put in words union of both values in one indivisible unity which they actually form. Only from the physical point of view however. The transposition of this rule into the world of art is incredibly difficult and requires cooperation of perfect vision with equally perfect technique. Postimpressionistic play of colours on geometrical plane have however, besides many advantages, one drawback: they cannot express the mystery and drama, not even suggest their existence. Therefore, they are emotionally limited and specialised in conveying bright and unantagonistic content. Those which characterise the lounge painting of all the ages. Moreover, postimpressionism narrowed the motif down to four fundamental subjects: landscape, nude, still life and portrait. Sołowiej, however, does not like limitations, except those he has imposed himself. The manifesto of postimpressionistic doctrine preached aliterality which was in many cases contradictory to the four fundamentals. Vivid painting, hegemony of colour and corresponding light – yes. Lightheartedness of the shown content – threefold no because in this sense Sołowiej is much closer to neo-romanticism of Young Poland Bohemia rather than the crazy twenties with their fascination for the automobile, sport, speed and jazz where postimpressionism celebrated its greatest triumphs. For this very reason in Sołowiej’s works we can often see symbolic forms imposing mysterious and sometimes even bawdy associations, which is not surprising considering that la belle epoque as well as Art Nouveau was fascinated by eroticism and its prophet, Przybyszewski. The artist introduces very typical for symbolism, because mysterious, metaphysical light coming from somewhere, from some secret source hidden behind the plane of the painting and oneiric ballet of changeable forms; anthropomorphic landscapes and plants, scary trees and headless homunculi. And objects of unknown provenance, unfinished as if solidified in the evolutional process of searching for its form and emotional identity, to which the viewer must lend the final form and expression. Above all, Sołowiej ravishes the saint postimpressionistic plane and discards the method of its retrieval: the plot of his paintings takes place in space constructed through light and colour and the colours go far beyond the postimpressionistic idea of interchangeable positioning of the blots in warm and cold key because the artist likes monochrome and feels well with it although he can operate with intense and even drastic contrast like juxtaposition of bright pink with soft black. All the same, he follows the subtle and devoid of brutality rule because pastel - or more widely – thinking in its terms possesses great intensity. Intensity which confers beauty and conscious striving for it. It has also got great convincing power: we approve of Sołowiej’s paintings even before we have managed to read or decipher its meaning. This statement should suffice for all accolades and theoretical dissertations. Cracow - January 2003.


Marek Sołowiej otrzymał Grand Prix na I Międzynarodowym Biennale Pasteli Anno Domini 2002. Przyznało je zaś profesjonalne i również międzynarodowe jury przytłaczającą większością głosów ,a dodać należy ,że konkurencja była liczna i mocna ,co nadaje nagrodzie wysoką rangę. Lecz nie tylko. Dowodzi również ,że Sołowiej jest pastelistą z krwi, kości i upodobania, zaś być pastelistą –nie oznacza prostej preferencji tej właśnie techniki” colorire a secco” jak definiował ją Leonardo da Vinci, gdyż pastel, bądź ściślej – skłonność do wypowiadania się za jego pomocą jest w większym stopniu cechą charakteru jego przymiotem, niż zwykłym warsztatem artysty. Nie bez przyczyny przecież wielki Anton Raphael Mengs nazwał pastelowe obrazy ”motylami w ogrodzie sztuk”, zaś piękne sawantki i uczeni doby oświecenia wielbili strofami wierszy blask i kruchość „ołówków umaczanych w pudrze”. Gdyż pastel - wszystkie inne i oczywiste jego przymioty pomijając- jest w pierwszym rzędzie manifestacją tego, co dziś niezwykle rzadkie i przez to bezcenne, a mianowicie dobrego a nawet wytwornego smaku, a to jest to nader szerokie i daleko poza płaszczyznę obrazu wykraczające pojęcie, bo rację miał trzeci z pośród wielkich, Michał Anioł mówiąc si dipingo con cervello, non con le mani – maluje się mózgiem, a nie rękoma; ani tym bardziej prostym zespołem oko- ręka. Tym samym dobry smak obejmuje w rzędzie pierwszym sposób myślenia i odczuwania oraz postrzegania rzeczywistości tym samym. Zaś sztuka jest przecież wyborem spośród nie zliczonej liczby podsuwanych przez rzeczywistość impulsów tych tylko, które artysta uzna za bliskie i godne jego refleksji. Że Sołowiej maluje również olejem, temperą i gwaszem a niekiedy łączy ze sobą wszystkie te techniki? Tak, lecz również w nich myśli kategoriami pastelu. Tak niekiedy dalece, że trudno zwłaszcza w reprodukcji, odróżnić jego olej lub temperę od pastelu właśnie. I więcej jeszcze: wszystkie efekty, uzyskiwane przez artystę w malarstwie olejnym można uzyskać przy pomocy pasteli, podczas gdy odwrócenie tego procesu nastręczałoby wiele trudności, gdyż subtelność pastelu jest nie możliwa do podrobienia w innej technice. Sołowiej maluje cyklami, drążąc i rozpatrując wybrany problem w dwu jego aspektach, a mianowicie formy i treści, bada ich współzależność i szuka dróg zespolenia ich w jeden organizm malarski. Właśnie - w organizm. Żywy, więc zmienny, lecz stopiony w jedność jednym pragnieniem tylko: tym, by treść stała się formą, bo CO stało się JAK e vice versa. To marzenie awangardy się coraz częściej się Sołowiejowi udaje. Lecz świat i my tym samym ma złożona naturę. Pełną sprzeczności i wahań, znajdujących swe odbicie w każdym niemal autentycznym i ambitnym dziele sztuki, jej autorytarną odmianę pomijając. Acz na dwu niejako zasadach: kontrastu, bądź też postulowanego już przez Pseudoareopagitę Dionizegi „nieantagonistycznego łączenia przeciwieństw”. Sołowiej wybrał druga możliwość jako sobie bliższą bo mniej lub może- inaczej konfliktową, rozpatrywania ich nie na prawach walki, ostrego starcia przeciwstawnych sobie racji zatem, lecz cichym i skupionym dyskursie, pełnym niedomówień i znaków zapytania, boć przecie sztuka współczesna jest w większym stopniu terenem stawiania pytań właśnie, niż formułowania kategorycznych odpowiedzi. Leonardo, Michał Anioł, Mengs i współczesność. Czy zatem Sołowiej jest artystą współczesnym, czy tradycyjnym? Ależ oczywiście współczesnym w każdym calu, w sposobie myślenia i komunikowania nam swoich przemyśleń, lecz również wątpliwości i rozterki; jest współczesny w swoim stosunku do przedmiotu i w sposobie jego malarskiego przetworzenia, w operowaniu światłem, w kompozycji, w metodzie pracy a vista w końcu, czyli właściwego nowatorom ostatniego wieku tworzeniu w sprzężeniu zwrotnym w którym skutek oddziaływuje na przyczynę, maluje w nieustannym dialogu z powstającym dziełem, która to metoda nadaje obrazom swoisty rys świeżości i spontaniczności. Acz pozornej, gdyż wiadomo, że dobra improwizacja musi być bardzo dokładnie przemyślana i przygotowana. I dopracowana w najdrobniejszych szczegółach z iści benedyktyńską cierpliwością, gdyż sztuka- wszystko inne pomijając- jest również rzemiosłem. Zaś dobre rzemiosło budzi szacunek nawet u widzów o wręcz odmiennych od autora gustach i zapatrywaniach na funkcje i formę sztuki. Takie są obrazy artysty. Swobodne, lecz jednocześnie poddane nie rzucającym się w oczy rygorom, bo rozpięte na mocnej, geometrycznej siatce, konstrukcji o wertykalnych na ogół podziałach na pionach więc, będących w sztuce wszystkich epok i kręgów kulturowych wyrazem idealizmu i takiegoż podejścia do rzeczywistości. Na owym geometrycznym kośćcu artysta rozpina malarską tkankę swych dzieł o postimpresjonistycznej genezie w traktowaniu barwy i światła jako zasadniczej materii obrazu. Owego, niemożliwego do ujęcia słowa zespolenia obu tych wartości w absolutną jedność, jaką skądinąd rzeczywiście tworzą. Lecz z fizycznego punktu widzenia tylko. Przeniesienie owej reguły w świat sztuki jest bowiem niezwykle trudne i wymaga współdziałania nienagannego oka z takimże warsztatem. Postimpresjonistyczne „gry barwne na płaszczyźnie” mają jednak- obu wielu zalet- również jedna wadę: otóż nie potrafią wyrazić tajemnicy i dramatu, ani nawet sugerować ich istnienia. Są więc emocjonalnie ograniczone i wyspecjalizowane w przekazywaniu treści pogodnych i bezkonfliktowych. Tych, które charakteryzują malarstwo salonowe wszystkich epok. Ponadto postimpresjonizm zawęził motyw do czterech zasadniczych tematów, a mianowicie pejzażu, aktu, martwej natury i portretu, zaś Sołowiej nie lubi ograniczeń. Poza tymi, które sam sobie narzucił. Programowa aliterackość i oczywistość malarskich założeń nawet doktryny postimpresjonizmu natomiast była z nimi wielu wypadkach sprzeczna. Malarskość, hegemonia barwy i jednakiego z nim światła- tak. Bezproblemowość pokazywanych treści- nie i po trzykroć nie, bo pod tym właśnie względem Sołowiej jest bliższy neoromantyzmowi bohemy Młodej Polski, niż zafascynowanej maszyną, sportem, szybkością i jazzem mentalności „Szalonych lat dwudziestych”, w których postimpresjonizm święcił swe największe triumfy. Dla tej też właśnie przyczyny w dziełach Sołowieja pojawiają się często formy symboliczne o tajemniczych, choć niekiedy również zgoła frywolnych skojarzeniach, w czym nic dziwnego, zważywsze , że zarówno la belle epoque jak Art Nouveau było zafascynowane erotyzmem i jego prorokiem, Przybyszewskim. Artysta wprowadza również jakże typowe dla symbolizmu, bo tajemnicze „światło metafizyczne”, bijące skądś, z jakiegoś sekretnego źródła ukrytego poza płaszczyzną obrazu, i oniryczny balet zmiennych form; antropomorficzne pejzaże i takież rośliny, strachopodobne drzewa i pozbawione głów homunculusy. I obiekty o bliżej niesprecyzowanej proweniencji, niedokończone jakby bądź zatrzymane w ewolucyjnym poszukiwaniu swego kształtu i emocjonalnej tożsamości ,który widz sam musi nadać ostateczną formę i wyraz. W pierwszym jednak rzędzie Sołowiej gwałci „świętą” płaszczyznę postimpresjonizmu i odrzuca metodę jej odzyskiwania: akcja jego obrazów rozgrywa się w budowanej w światłem i barwą przestrzeni, a koloryt daleko odbiega od zalecanych przez postimpresjonistów naprzemianlegle kładzionych plamek tonacji ciepłych i zimnych, bo artysta lubi monochrom i świetnie w nim się czuje, choć, potrafi również operować równie mocnym a nawet drastycznym kontrastem, jak zestawienie ostrych różów z lekko tylko przełamanymi barwą czerniami. Lecz na pastelowej subtelnej i pozbawionej brutalizmów zasadzie, gdyż pastel- bądź szerzej- kultura tej dyscypliny i myślenia jej kategoriami ma wielką siłę. Tą, która daje piękno i świadome dążenie do niego. Oraz równie wielką moc przekonywania: aprobujemy obrazy Marka Sołowieja przed ich odczytaniem, przed rozszyfrowaniem ich treści jeszcze. I to stwierdzenie starczy za wszystkie pochwały i teoretyczne dysertacje.
Kraków -styczeń 2003 r.

Lechosław Lameński - World according to Marka Sołowiej

Born in Zamość, Marek Sołowiej creates in a world where there is room for nature (inspired by beautiful Roztocze Park) as well as straightforward, devoid of inner perspective schematic forms bordering on abstraction and religion. Marek Sołowiej has been painting for nearly twenty years (since he received his diploma in 1981), and if only for this reason he is a mature artist with a clearly defined artistic personality. There is no doubt about it. His paintings are easily recognisable in the multitude of other painters. Not only because Marek Sołowiej paints in cycles, a few or more than a dozen works of the same format on a given subject but above all because his paintings, gouaches and distempers combine reflection, distance with regard to a thin layer carefully filling canvas space or cardboard sheet. Marek Sołowiej’s cycles of easel paintings are above all the result of his thinking in purely painterly values. His works constitute a continual dialogue between form and colour, brought down t, as I mentioned earlier, to apparently straightforward and obvious combinations (with subtext) in which there is no place for useless long-windedness or empty baroque embellishments. There is, on the other hand, concern for creative resolution of flat plane covered with paint in a specific order. This may be the reason why this dialogue is so interesting and unique. excerpt from the text included in a catalogue of an art exhibition – author –professor of History of Art KUL –Lublin 2000r.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
G a l e r i a   B e l l o t t o
zaprasza codziennie od 11 do 19

Krakowskie Przedmieście 79, 00-079 Warszawa
tel./fax (0-22) 826 85 92